Overzicht 10 jaar sociale wetgeving Inleiding Sinds de introductie van de ziektewet in 1913 en de WAO in 1967 is er veel veranderd in de sociale wetgeving. In 1930 en 1952 werd de ziektewet aangepast. In 1986 werd de WAO aangepast. Eerst werd de verdiscontering van de werkloosheid afgeschaft. Later werd de WAGW (Wet Arbeidgehandicapte Werknemers) ingevoerd met als doel de arbeidspositie van de arbeidsgehandicapte te verbeteren. Pas in 1990 na de beroemde uitspraak van Lubbers "Nederland is ziek" zijn de veranderingen in de sociale wetgeving in een stroomversnelling gekomen. Lubbers kwam tot deze uitspraak, niet omdat Nederland werkelijk ziek was, maar omdat de collectieve lasten zo hoog waren geworden dat deze nauwelijks meer op te brengen waren. In 1993 is er door middel van een parlementaire enquête door de commissie Buurmeijer onderzocht hoe de omvang van het WAO-volume tot stand gekomen was. De WAO bleek voor oneigenlijke doelen als afvloeiingsregeling bij reorganisaties of goedkope VUT-regeling gebruikt te worden. Ook bleek dat de bedrijfsverenigingen er geen belang bij hadden om de WAO-instroom te beperken. De regelgeving en uitvoering van de sociale zekerheid waren mede oorzaak van de geringe arbeidsdeelname van arbeidsgehandicapten. Er volgden tal van wetten en maatregelen met als doel de collectieve lasten terug te dringen. Preventie, reïntegratie en participatiebevordering kwamen voorop te staan in het kabinetsbeleid ten aanzien van arbeidsongeschiktheidsregelingen. TAV (1992) In 1992 kwam de wet TAV (Wet Terugdringing Arbeidsongeschiktheids Volume). Deze wet beoogde om door financiële prikkels de werkgevers te stimuleren het ziekteverzuim te verlagen en de WAO-instroom te beperken. De werkgeverspremie voor de ziektewet werd gedifferentieerd, afhankelijk van de hoogte van het verzuim. De bonus/malusregeling werd ingevoerd, bij arbeidsongeschiktheid van een werknemer kreeg de werkgever een boete, bij in in dienst nemen van een arbeidsgehandicapte kreeg de werkgever een bonus. In deze wet waren ook arbeidsvoorwaardelijke prikkels opgenomen, nl. de mogelijkheid voor het inleveren van wacht- en vakantiedagen van de zieke werknemer. TBA (1993) De wet Terugdringing Beroep op de Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen betekende dat de keuringseisen voor de WAO strenger werden en arbeidsongeschiktheid "objectief medisch aantoonbaar" moest zijn. Bestaande WAO-ers moesten herkeurd worden volgens de nieuwe criteria. Het zogenaamde "WAO-gat" werd ingevoerd, de hoogte van de WAO-uitkering was niet meer tot het vijfenzestigste jaar aan het jaarloon gerelateerd. TZ (1994) De wet Terugdringing Ziekteverzuim bepaalde dat werkgevers bij ziekte de eerste twee of zes weken minimaal 70% van het loon moesten doorbetalen. Het was niet meer mogelijk om de wachtdagen (de eerste twee dagen ten laste van de werknemer zelf) of de bovenwettelijke uitkering (aanvulling loon tot 100%) bij de bedrijfsvereniging te herverzekeren. De verantwoordelijkheid voor de begeleiding en controle van de zieke werknemer kwam te liggen bij de werkgever in plaats van bij de bedrijfsverenigingen. AMBER (1995) Door de wet Afschaffing Malus en Bevordering Reïntegratie werd de bonus/malusregeling weer afgeschaft. Verder voorkomt deze wet dat een werkgever na reïntegratie van een arbeidsgehandicapte werknemer in een passende functie opnieuw een heel jaar salaris moet doorbetalen bij hernieuwde uitval. Als een arbeidsgehandicapte werknemer na herplaatsing in passend werk binnen 5 jaar met dezelfde klachten uitvalt, dan is de wachttijd voor de WAO 4 weken. WULBZ (1996) In maart 1996 volgde de WULBZ (Wet Uitbreiding Loondoorbetalingsplicht bij Ziekte). Hierin is bepaald dat een werkgever verplicht is 70% van het loon van een zieke werknemer gedurende het eerste jaar van ziekte door te betalen. Veel werkgevers verzekeren het ziektekostenrisico bij particulier verzekeraars. De twee wachtdagen ten laste van de werknemer blijven gehandhaafd. Er wordt een vangnet, waar de UVI de loondoorbetalingsverplichting voor haar rekening neemt, gecreëerd voor bepaalde uitzonderingen, de zogenaamde "vangnetgevallen". Hieronder valt arbeidsongeschiktheid ten gevolge van zwangerschap en/of bevalling (ziekte-uitkering is ter hoogte van 100% van het loon), arbeidsongeschiktheid ten gevolge van orgaandonatie (100%), bij zieke werklozen (ziekte-uitkering is gelijk aan WW-uitkering) en bij zieke oproepkrachten (100%). PEMBA (1998) In 1998 kwam de wet Pemba (Wet Premiedifferentiatie en Marktwerking Bij Arbeidsongeschiktheid). Deze wet heeft als doel de WAO instroom te beperken en de reïntegratie te bevorderen. De werkgevers in plaats van de werknemers gaan de premie voor de WAO betalen. Om een lastenverzwaring voor de werkgevers te voorkomen wordt de overhevelingstoeslag veranderd. Verder is de WAO-premie gedifferentieerd. Behalve een vaste basispremie betaalt een werkgever een variabele, gedifferentieerde premie, die hoger is naar mate er meer werknemers van het bedrijf in de WAO belanden. De werkgever betaalt 5 jaar lang meer PEMBA-premie voor iedere werknemer die in de WAO komt. De werkgever is niet verplicht om de gedifferentieerde premie te betalen, hij/zij kan er voor kiezen om eigen risicodrager te worden en de eerste vijf jaar WAO zelf door te betalen. REA (1998) Door eerder genoemde wetten was het ziekteverzuim gedaald en de WAO-instroom minder geworden. Echter de deelname aan het arbeidsproces van arbeidsgehandicapten steeg niet. Daarom volgden meer maatregelen om het aantrekkelijker te maken mensen met een "vlekje" in dienst te nemen. Met deze wet wordt beoogd een samenhangend instrumentarium te scheppen waarmee het voor arbeidsgehandicapten makkelijker wordt gemaakt hun weg naar de arbeidsmarkt (terug) te vinden. Dit geschiedt door snellere verstrekking van vergoedingen, soepeler toepassing van uitkeringsvoorwaarden en vermindering van risico's voor de werkgever. Onze visie op de veranderingen in de sociale wetgeving, wat vinden wij van de Wet verbetering poortwachter, de plannen van de commissie Donner en het SER advies over de WAO. Lees verder