Burnout Wat is burnout? Burnout is het eindstadium van een proces en geen ziekte, het ontstaat bij gezonde mensen die meestal goed gefunctioneerd hebben. Burnout wordt voorafgegaan door een lange periode (soms jaren) van overbelasting, b.v. door frustraties en stressfactoren. Of iemand in een bepaalde situatie overbelast raakt is niet alleen afhankelijk van de grootte van de belasting maar ook van de wijze waarop mensen met de belasting omgaan en het karakter. Mensen die hun werk heel goed willen doen, hard werken en plichtsgetrouw zijn, hebben bijvoorbeeld een grotere kans om in een situatie van chronische overbelasting terecht te komen. Het gevolg van de chronische overbelasting is dat men steeds meer moeite heeft goed te functioneren. Om dit functioneren op peil te houden moet men steeds harder werken. Hierdoor neemt de belasting geleidelijk toe en ontstaat er een neerwaartse spiraal. Verschijnselen van burnout Het belangrijkste verschijnsel is vermoeidheid. Mensen met burnout verschijnselen leven van weekend naar weekend. Hebben moeite met inslapen, omdat ze nog bezig zijn het de zaken die zij gedaan hebben of nog moeten doen. Aan het einde van de periode van overbelasting hebben zij het gevoel uitgeput te zijn en weinig meer aan te kunnen, men brengt het niet meer op naar het werk te gaan. Een tweede verschijnsel is dat mensen met burnout verschijnselen een negatieve en cynische houding vertonen, terwijl zij daarvoor juist geprezen werden van wegen hun grote inzet. Een derde verschijnsel is het ontstaan van een negatief zelfbeeld, het gevoel van steeds slechter te gaan functioneren. Hiernaast kunnen de volgende klachten ontstaan; spierpijn, duizeligheid, prikkelbaarheid, somberheid, hoofdpijn en moeilijk kunnen ontspannen. Oorzaken van burnout Burnout ontstaat op het werk door een chronische emotionele overbelasting. Men wordt zwaarder belast dan men aan kan. Deze overbelasting kan zowel kwalitatief (het werk wordt als te moeilijk ervaren) als kwantitatief (het werk wordt als te veel ervaren) zijn. Belangrijke factoren voor het ontstaan van burnout zijn: Het gevoel dat er onvoldoende waardering is voor de prestatie die geleverd wordt. Te hoge verwachtingen van het werk. Te weinig invloed op het werk. Weinig sociale steun. Het karakter is bij het ontstaan van een burnout ook belangrijk, vaak zij het juist de gewaardeerde collega's of medewerkers die burnout verschijnselen krijgen. De volgende karaktereigenschappen geven een verhoogde kans op het ontstaan van een burnout: Moeite met nee zeggen. Hard werken. Alles goed willen doen. Graag gewaardeerd willen worden. Idealistisch of ambitieus zijn. Plichtsgetrouw zijn. Meer willen doen dan kan. Alles zelf willen doen. Preventie van burnout Zoals gezegd ontstaat burnout op het werk, een sociale omgeving. De oplossing voor het ontstaan van burnout moet dan ook gezocht worden binnen deze sociale context. Het voorkomen van stress binnen een bedrijf, afdeling of team is daarbij van groot belang. Hoewel een stressperventie-traject voor elke situatie anders is, zijn er een aantal aspecten in elke situatie van belang. De volgende aspecten spelen een rol: Doel van de organisatie. Leiderschap van de organisatie. Binding binnen de organisatie. Samenstelling van de organisatie. Primaire preventie: Richt zich op een bedrijf of afdeling met als doel het voorkomen van burnout klachten. Door middel van een RIE of een PAGO zal er eerst onderzocht moeten worden wat de specifieke problematiek is binnen de organisatie voordat er maatregelen kunnen worden genomen. Uw ARBO-dienst is in staat deze onderzoeken te verrichten en u te adviseren hoe te handelen. Secundaire preventie: Richt zich op reeds aanwezige burnout klachten. Naast de activiteit genoemd onder primaire preventie, wordt er aandacht besteed aan werknemers die reeds klachten hebben. Deze werknemers kunnen verwezen worden naar het arbeidsomstandigheden spreekuur van de bedrijfsarts of naar de psycholoog van de Arbo-dienst.