Werkstress STECR werkwijzer werkstress Direct downlaoden Bron: Victor de Lint, bedrijfsarts Werkstress is stress in of door de organisatie, het gevoel dat u onder grote druk staat, dat u het werk (net) niet af krijgt. Bijkomende psychische of lichamelijke klachten kunnen dan tot een ziekmelding leiden. Factoren die meespelen zijn Zwaarte van het werk Zijn er verschillende omstandigheden tezamen die stress geven, bijvoorbeeld een onduidelijke taak samen met zwaar lichamelijk werk en een conflict met de chef. Of deze situatie leidt tot stress hangt van de persoonlijkheid (uitdaging), ervaring, vaardigheden en het tegelijkertijd voorkomen ervan Invloed op het werk Wanneer u geen invloed heeft op uw werktempo, werkomstandigheden en werkinhoud is de kans op werkstress aanwezig. Beide situaties kunnen leiden tot: Saai werk (combinatie van licht werk en geen invloed) Overbelastend werk (combinatie van zwaar werk en geen invloed) Gemakkelijk werk (combinatie van licht werk en wel invloed) Uitdagend (combinatie van zwaar werk en wel invloed) Mogelijke stressoren in het werk Inhoud en werkwijze Te veel, te hoog werktempo, te moeilijk, te weinig, te eenvoudig, te monotoom, teveel verantwoordelijkheid, gevaarlijk, conflicten onduidelijke taak. Arbeidsomstandigheden Chemische stoffen, lawaai, verlichting, temperatuur, werkhouding, zwaar werk, gevaarlijk werk, geen pbm's. Arbeidsvoorwaarden Onregelmatig, laag betaald, beperkte loopbaan, werkonzekerheid. Arbeidsverhoudingen Slecht leiderschap, weinig steun, weinig zeggenschap. Overbelasting Taken die uitgevoerd moeten worden gaan de persoonlijke draagkracht te boven, er is niet voldoende tijd om te herstellen. Hoeveelheid werk: te druk, te hoog tempo Aard v/h werk: te complex, te moeilijk, op de tenen lopen Lichamelijk overbelast: hitte, lawaai, trillingen, verlichting, etc Onderbelasting Te weinig werk, te eenvoudig, te monotoom, afstomping. Mensen hebben behoefte aan actie, uitdaging als bevestiging van eigenwaarde. Onduidelijke taakomschrijving Rolonduidelijkheid, het is duidelijk waarvoor u verantwoordelijk bent, verwachting van werkgever en werknemer over taakinhoud kunnen verschillen, waardoor werknemer dingen doet die niet verwacht worden. Tegenstrijdige opdrachten Regelmatig tegenstrijdige of onverenigbare eisen, 'moet ik nu het een of het ander doen' Bijvoorbeeld een chef die klem zit tussen de belangen van de werknemers en de verwachting van de directeur. Verantwoordelijkheid Een (te) grote verantwoordelijkheid voor toekomst werkzekerheid en veiligheid; treinmachinist, dure apparatuur. Onvoldoende overleg en participatie Overgeleverd voelen, niet mee kunnen beslissen, geen vertegenwoordiging voor de belangen. Onvoldoende sociale ondersteuning Geen waardering, respect en onderlinge betrokkenheid, steun collega, schouderklopje. Onopgeloste conflicten en slechte onderlinge verhoudingen Werken in een sfeer van irritatie, en conflict. Toekomstonzekerheid Fusie, reorganisatie, bezuinigheden, overplaatsing, ontslagdreiging. Ingrijpende veranderingen Overplaatsing, degradatie, berisping; beroep op aanpassingsvermogen en vaardigheden; zelf nauwelijks invloed; met name bij forse identificatie met het werk. Gevolgen van werkstress Burnout, opgebrand raken, opgebrand zijn Zie onze pagina over burnout Andere gevolgen van werkstress Ziekteverzuim, scala aan psychische en lichamelijke klachten, sterk verloop onder medewerkers, veel conclikten, veel fouten, verminderde productiviteit, negatieve cultuur; Het kunnen allemaal signalen zijn van werkstress, het kan individueel voorkomen maar ook in op een afdeling of in een hele organisatie. Beleid bij verminderen werkstress Individueel Realistische benadering, niet alles moet perfect, weet u wat er van u verwacht wordt, mag u geen fouten maken, accepteert u eigen beperkingen, kunt u goed met conflicten omgaan, kunt u nee zeggen. situatie veranderen: de oorzaken aanpakken (niet de gevolgen) zelf veranderen: verbeteren vaardigheden, weerbaarheid verhogen, coaching accepteren: als bovenstaande niet lukt, of u geen ander werk kunt vinden, de andere benadering kan leiden tot nieuwe mogelijkheden en uitdagingen. Weggaan: andere taken, overplaatsing andere baan als bovenstaande niet lukt. Bij de individuele benadering zijn er de volgende mogelijkheden: terug in oude functie; bijvoorbeeld na tijdelijk ander werk, aangepaste werktijden, deeltijd. terug in een andere functie: interne her/ overplaatsing terug in oude, maar aangepaste functie: oude functie is gewijzigd, nieuw takenpakket. terug in boventallige functie: nieuw tijdelijk takenpakket, zodra werknemer opstapt vervalt de functie. Belangrijke factoren voor succesvolle reïntegratie: Positieve instelling v/d werknemer Perspectief dat het bedrijf in de werknemer ziet: kan hij nog een tijdje mee, staat van dienst, loopbaantraject, bijzondere deskundigheid Flexibiliteit van het werk: diversiteit taken en opleidingsniveau werknemer, extern bepaalt werktempo. Beschikbare begeleiding: deskundigheid aan werkgever en Arbo-dienst kant, goed functionerend SMT Inschakelen van specifieke deskundigheid: intern/ externe tweede lijn HSK/ RAC/ reöntegratie bedrijf Mensgerichte bedrijfscultuur: verantwoordelijk voelen voor gezondheid van werk en werknemers, imago. Organisatie Het opzetten van werkstress projecten: Voorbereiding en organisatie: globale doelen formuleren, samenstellen (management, P&O, Arbo-dienst, informatieverstrekking aan projectleden, peiling betrokkenheid en motivatie in organisatie, taakverdeling. Probleemdefinitie, afbakening en doel formulering: definitie werkstress, indicatoren, grenzen van terrein, formuleren gewenste situatie. Onderzoek: Inventariseren van informatie bronnen, selectie bronnen, gegevens onderzoeken, opsporen risico factoren en risico groepen, rapportage van het onderzoek. Inventarisatie en keuze interventie mogelijkheden: mogelijkheden bestrijden werkstress, vereisten aan interventies, voorspellen van effecten en neveneffecten van interventies, kosten/ baten analyse, keuze voor gerichte interventies. Uitvoeren van interventies: planning interventie programma, uitvoeren plan, bewaken plan, zonodig bijsturen plan, bijsturen bij ongewenste neveneffecten. Evaluatie: effecten project toetsen aan gestelde doelen, analyseren van de efficiëntie van het programma, planning opstellen consolideren van het effect, besluiten over een vervolg project.