Vogelgriep

Wat is vogelgriep

Aviaire influenza (AI) of vogelgriep, is een zeer besmettelijke virusziekte waar het merendeel van alle vogelsoorten gevoelig voor zijn. De ziekte is in ieder geval reeds vastgesteld bij verschillende pluimveesoorten (eenden, ganzen, kippen, kalkoenen, fazanten, parelhoenders, kwartels en patrijzen). Sommige van deze soorten vertonen duidelijke symptomen (kalkoenen), bij andere is een besmetting nauwelijks te herkennen (eenden en andere watervogels). De aard van de symptomen en het verloop van de ziekte hangen af van de pathogeniteit van de virusstam, de leeftijd van het getroffen dier, de omgeving en eventuele andere infecties. De huidige vogelgriep uitbraak wordt veroorzaakt door het type H5N1 virus. Typische ziektetekens zijn:

ademhalingsproblemen, sinusitis, tranende ogen, opgezwollen kop met dikke en blauwe kam en lellen,
legdaling,
sufheid, gebrekkige eetlust,
sterfte

Besmetting van pluimvee kan plaatsvinden via direct contact met zieke dieren of besmet materiaal, zoals mest of kratten. Op dit moment is het virus nog niet in Nederland aangetoond. Maar men vreest wel dat ook hier vogels besmet worden door uitwerpselen van wilde trekvogels. Daarom worden tamme vogels nu verplicht "opgehokt". Verder mogen nu hobbydieren en buitenuitloopkippen preventief gevaccineerd worden.

Overdracht op de Mens

Bij intensief contact met zieke vogels kan besmetting van mensen optreden. Dit is tot nu toe vooral in Azië het geval. Tot nu toe is er GEEN overdracht van het H5N1 virus van mens op mens aangetoond. Dit wordt wel mogelijk als het vogelgriepvirus in een persoon "fuseert" met een gewoon (humaan) griepvirus. Dan kan een nieuw besmettelijk virus ontstaan, dat een wereldwijde epidemie (pandemie) van de griep kan veroorzaken.

Besmetting

Vogels kunnen op verschillende manieren geïnfecteerd raken met vogelgriep. De wilde watervogels (eenden e.d.) dragen vogelgriepvirussen vaak met zich mee, zonder dat ze klinische verschijnselen vertonen. De ziekte wordt overgedragen via direct contact tussen vogels. Zieke vogels of dragers verspreiden het virus via de luchtwegen, oogvocht en via mest. Ook besmet materiaal zoals mest, voer, kratten, transportmiddelen en mensen die door hun schoenen of kleding in contact zijn geweest met het virus, kunnen een besmettingsbron zijn. Het vogelgriepvirus kan zich ook door de lucht verspreiden door stof uit een besmette stal.

Verspreiding

Het vogelgriepvirus kan Nederland binnen worden gehaald door import van levende vogels, consumptie-eieren en eiproducten, pluimveevlees en pluimveeproducten en via reizigers. Import van levende vogels is verreweg het grootste risico voor insleep in ons land.

Griep vaccinatie

Mensen die (beroepsmatig) met het vogelgriepvirus in aanraking kunnen komen, wordt geadviseerd zich tegen de "gewone" (humane) griep te vaccineren. Dit verkleint de kans dat iemand gelijktijdig door beide typen van het griepvirus wordt besmet. Zonder vaccinatie bestaat het risico dat er een nieuw gevaarlijker type virus ontstaat, dat wel van mens op mens kan worden overgedragen.

Mensen in risicogroepen zoals hartpatiënten, diabeten, 65+ ed. krijgen standaard via de huisarts een jaarlijkse griepvaccinatie aangeboden. Omdat het humane virus continue verandert, is jaarlijkse hervaccinatie nodig. Voor gezonde mensen die niet blootstaan aan het vogelgriepvirus wordt een griepvaccinatie niet geadviseerd. De "gewone" griepprik beschermt alleen tegen de "gewone" griep, niet tegen de vogelgriep. Voor de vogelgriepstam H5N1 bestaat nog geen vaccin voor mensen, wel voor pluimvee.

Virus remmende middelen

Voor de behandeling van eventuele H5N1 grieppatiënten zijn zogenaamde antivirale of virusremmende middelen beschikbaar. De meest genoemde is Tamiflu. De overheid heeft een grote hoeveelheid van dit middel ingekocht. Deze zou voldoende moeten zijn voor het geval van een uitbraak van een menselijke vogelgriepvariant. Het distributieplan van de middelen is op dit moment in ontwikkeling. Tamiflu is een geneesmiddel dat alleen door een arts kan worden voorgeschreven. Artsen zullen dit alleen doen als hier gegronde redenen voor zijn. Op dit moment is er geen enkele reden om Tamiflu preventief zelf aan te schaffen of te gebruiken tegen vogelgriep.

Het preventief nemen van antivirale middelen door mensen die op dit moment niet met het vogelgriepvirus in aanraking komen, heeft geen zin. Verkeerd gebruik kan er - net als bij andere antibiotica - toe leiden dat resistentie ontstaat. Hierdoor verliest het middel zijn werkzaamheid.